رقابت بر سر زنجیره تأمین میان چین و ایالات متحده

چین 10 شرکت آمریکایی دیگر را به فهرست نهادهای تحت محدودیتش اضافه کرد و شرکت های چینی را از خرید محصولات 46 شرکت دفاعی دیگر ایالات متحده منع کرد.

در نگاه اول، این اقدام شاید فقط دور تازه ای از اختلافات تجاری میان ایالات متحده و چین به نظر برسد. اما برای معامله گران بازارهای کلان، سوال مهم تر این است که پکن دقیقاً چه چیزی را هدف گرفته است.

در میان شرکت های اضافه شده به این فهرست، نام USA Rare Earth و MP Materials دیده می شود؛ دو شرکتی که نقش محوری در تلاش واشنگتن برای ایجاد یک زنجیره تأمین داخلی برای عناصر نادر خاکی دارند. عناصر نادر خاکی برای تولید خودروهای برقی، تجهیزات نظامی، نیمه هادی ها، ربات ها، سیستم های برق و زیرساخت های انرژی های تجدیدپذیر ضروری هستند.

چین همچنان بر استخراج و مهم تر از آن، فرآوری بسیاری از عناصر نادر خاکی حیاتی تسلط دارد.

پیامی که پکن می فرستد این است که اگر ایالات متحده بخواهد وابستگی اش به چین را کاهش دهد، این مسیر پرهزینه، زمان بر و در طول راه در معرض فشارهای سیاسی خواهد بود.

عناصر نادر خاکی به یکی از معدود حوزه هایی تبدیل شده اند که چین در آن برتری راهبردی واقعی نسبت به غرب دارد. برخلاف تعرفه ها، محدودیت های صادراتی می توانند به طور مستقیم بر تولید صنعتی و زنجیره های تأمین تأثیر بگذارند.

این اقدام در واکنش به تلاش های واشنگتن برای ایجاد زنجیره های تأمین جایگزین انجام شد. از زمانی که چین در جریان اختلافات تجاری قبلی صادرات برخی مواد معدنی کلیدی را محدود کرد، ایالات متحده، اروپا، ژاپن و دیگر متحدانشان سرمایه گذاری در استخراج، پالایش و فرآوری داخلی این مواد را سرعت بخشیده اند.

با این حال، ایجاد یک اکوسیستم جایگزین برای عناصر نادر خاکی، پروژه ای بلندمدت است. توسعه معادن جدید سال ها زمان می برد و ایجاد تأسیسات فرآوری به سرمایه و تخصص فنی قابل توجهی نیاز دارد. بنابراین، حتی با سرمایه گذاری های گسترده نیز چین احتمالاً برای سال های آینده همچنان تأمین کننده اصلی این مواد باقی خواهد ماند.

تأثیر اقتصادی واقعی این محدودیت های جدید احتمالاً محدود خواهد بود. بسیاری از شرکت های دفاعی که هدف این اقدامات قرار گرفته اند، از قبل نیز حضور یا فعالیت اندکی در چین داشتند. به همین دلیل، این اقدامات بیشتر جنبه نمادین دارند تا اینکه باعث اختلال جدی شوند.

اما در ژئوپلیتیک، اقدامات نمادین هم اهمیت دارند

با وجود دیدارهای اخیر میان ترامپ و شی جین پینگ و تعهدات علنی دو طرف برای بهبود روابط، هر دو کشور همچنان به گسترش محدودیت ها در حوزه فناوری، صنایع دفاعی و صنایع راهبردی ادامه می دهند. از یک سو تعامل دیپلماتیک جریان دارد و از سوی دیگر رقابت اقتصادی ادامه دارد.

برای بازارهای کلان، داستان بزرگ تر این است که زنجیره های تأمین اکنون به بخش اصلی راهبردهای ژئوپلیتیک تبدیل شده اند.

کشورها بر سر کنترل فناوری های حیاتی، مواد اولیه صنعتی و منابع راهبردی رقابت می کنند و سال هاست که این رقابت جریان دارد. عناصر نادر خاکی در صدر این فهرست قرار دارند.

استفاده چین از محدودیت های صادراتی در سال های اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته است؛ موضوعی که نشان می دهد پکن آماده است از برتری اش در زنجیره تأمین به عنوان یک ابزار سیاست گذاری استفاده کند. هدف لزوماً ایجاد اختلال فوری نیست، بلکه افزایش اهرم فشار در مذاکرات آینده است.

سؤال کلیدی این است که آیا این اقدامات، نمادین باقی خواهند ماند یا به محدودیت های گسترده تری تبدیل می شوند که به طور مستقیم بر عرضه جهانی تأثیر می گذارند.

اگر تنش ها همچنان افزایش پیدا کنند، چند حوزه ارزش دنبال کردن دارند:

• قیمت عناصر نادر خاکی و ظرفیت فرآوری آنها در خارج از چین.
• حمایت دولت ها از پروژه های استخراج، پالایش و مواد معدنی حیاتی در ایالات متحده، اروپا و کشورهای متحد.
• صنایعی که وابستگی زیادی به عناصر نادر خاکی دارند، از جمله خودروهای برقی، شرکت های دفاعی و صنایع پیشرفته.
• نشانه هایی از اینکه شرکت ها با وجود هزینه های بالاتر، در حال سرعت بخشیدن به متنوع سازی زنجیره های تأمین شان هستند.

زنجیره تأمین عناصر نادر خاکی را با دقت زیر نظر داشته باشید.

موفق باشید!